René Snoek - schrijven, redigeren, schrijfcursussen » geheugen

Lieu de mémoire

René Snoek — Wed, 07 Sep 2011 12:38:53 +0000

Kwam er vanmorgen achter dat het flesje afwasmiddel dat wij deze zomer in Frankrijk kochten bijna op is. Paic Excel. Ultra Degraissant, volgens het etiket, Brillance Extrême. Het is paars. Het afwasmiddel wel te verstaan, het flesje zelf is doorzichtig. Het ruikt lekker. Naar Frankrijk. Naar vakantie.
Ik opende de keukenkastjes, doorzocht de lades, op zoek naar meer relikwieën. Ik vond er één: een blikje Pâté de Foie van de Casino. Qualité Supérieure. Tenminste houdbaar tot 17 april 2012. Prettig idee vond ik dat – en zette het terug in het hoekje van de la waar ik het gevonden had.
Hoekje van vergeten dingen.
Lieu de mémoire.

Vergeten groenten

René Snoek — Thu, 01 Sep 2011 12:02:17 +0000

Al mijn hele tuinleven lang droom ik van een moestuin. Het is een romantische gedachte, waarin ik mijzelf met schep en schoffel bezig zie in de weerbarstige klei. Een kruiwagen mest hoort erbij en rubber laarzen. En het gezicht en de stem van de in 1996 overleden Geoff Hamilton, die 17 jaar lang Gardener’s World presenteerde. ‘The richness of the soil,’ hoor ik hem dan altijd zeggen, of woorden van gelijke strekking, terwijl hij met zijn handen door de aarde woelt. Dat zou ik ook wel willen doen. Met mijn handen door de aarde woelen. En aan het eind van de dag met een emmer aardappelen, worteltjes en boontjes thuis komen. Waar we dan iets lekkers van klaar maken. Geroosterde aardappeltjes met veel knoflook en rozemarijn. Boontjes met harde schapenkaas en citroenmelisse. Tomaatjes met dragon. Super vers en helemaal puur. Al passen die laatste woorden niet echt bij het beeld. Maar ja, probeer maar eens woorden te vinden die nog wel authentiek klinken nu ‘vers’, ‘puur’ en ‘eerlijk’ door de commercie zijn geconfisceerd.
>lees verder

Slapen, leren en vergeten (2)

René Snoek — Tue, 29 Jan 2008 19:15:29 +0000

Misschien is die laatste gedachtenstap een te grote. Te haastig uitgevoerd. Wat ik bedoel is het volgende. Laten we veronderstellen dat in onze slaap ons geheugen wordt schoongemaakt. Dat de aanwezige ruis wordt weggefilterd. Daar merken wij normaal gesproken niks van. Net als van onze dromen. Wel meetbaar, maar zolang wij door blijven slapen hebben wij er geen kennis van. Nee, pas als wij wakker (gemaakt) worden tijdens ons dromen, dan blijven die fraaie hersenspinsels ons bij. Alleen als het dromen wordt onderbroken, als het proces van schoonmaken niet volbracht kan worden, dan worden wij wakker met een brein vol merkwaardige associaties en beelden die op de werkelijkheid lijken, maar het niet zijn.
Het is dus niet ons onderbewustzijn dat onze dromen bloot leggen. Maar wel de machinerie van ons brein.

Slapen, leren en vergeten

René Snoek — Tue, 29 Jan 2008 11:59:11 +0000

Het stond vorige week in de krant. Tamelijk prominent op de wetenschappagina. Dat een groep onderzoekers van de universiteit van Wisconsin erachter was gekomen dat de verbindingen tussen hersencellen tijdens de slaap niet worden versterkt, maar juist verzwakt. ‘De gangbare theorie,’ aldus het artikel, ‘is dat zenuwcontacten die overdag zijn aangesproken, tijdens de slaap nog eens extra worden versterkt om informatie vast te leggen.’ Maar deze onderzoekers hadden nu juist gemeten dat tijdens de slaap de meeste zenuwcontacten weer worden afgezwakt tot hun normale niveau.
Nu ligt mijn studie al weer twintig jaar achter mij, maar ik herinner mij helemaal niet dat dit de gangbare theorie zou zijn en de resulaten van deze onderzoekers een weerlegging daarvan. Integendeel. Al decennialang meent men dat wat er tijdens de slaap in onze hersenen gebeurd eerder vergeten dan leren genoemd kan worden.
Maar waarschijnlijk versluieren deze twee begrippen het zicht op wat er werkelijk gebeurt. Het is een feit dat verbindingen tussen hersencellen die overdag zijn versterkt, ‘s nachts weer worden afgezwakt. Je zou dit vergeten kunnen noemen, maar het is in feite toch leren. Noise reduction. Het verwijderen van ruis. Zodat alleen dat wat werkelijk indruk heeft gemaakt en het waard is om onthouden te worden, onthouden blijft. De redundante verbanden, al die min of meer toevallige associaties waar ons brein zo goed in is, worden ‘s nachts opgeruimd. Alleen de hardnekkige verbindingen die keer op keer worden versterkt blijven bestaan. En dat is nu net wat wij leren noemen.
Misschien zijn wij van dit opruimen getuigen als wij per ongeluk vanuit een droom ontwaken. Onze dromen zijn de bijeengeveegde stofnesten, spinnewebben en afvalresten van ons brein.
U zult mij niet horen beweren dat er tussen die rommel niet soms een pareltje zit.

PDP

René Snoek — Fri, 19 Oct 2007 19:33:51 +0000

Las vorige week een artikel in de NRC over de Amerikaanse informaticus en kunstenaar Jonathan Harris. ‘Het leven is niet zoals je een boek leest of een film bekijkt, vindt Jonathan Harris,’ stond er. Ik weet niet of de kunstenaar zelf nu geciteerd werd of dat journalist Jan Benjamin aan het woord was. ‘Dit artikel begint hier,’ ging het verder, ‘en het eindigt rechtsonder. Dat is de manier om een verhaal in de krant te lezen. Een boek lees je van de eerste tot de laatste pagina. En een film bekijk je van de eerste scène tot de laatste. Oude media kennen meestal één volgorde waarin mensen ze gebruiken. Internet doorbreekt dat patroon. Nieuwe techniek maakt het mogelijk om één verhaal op diverse manieren te vertellen.’
Ik denk dat de kunstenaar of de journalist het boek verwart met het vertelde. Het boek mag dan op pagina 1 beginnen en eindigen op de laatste, het verhaal hoeft daarmee niet parallel te lopen (Les 2 van mijn cursus schrijven). Hoeveel boeken zijn er niet geschreven die de tijd anders laten verlopen? Of waarin een gebeurtenis op verschillende manieren wordt verteld? Ja zelfs boeken waarin de hoofdstukken zich op verschillende manieren laten rangschikken en lezen? Kwestie van even zoeken. Kwestie van lezen.
Overigens vind ik het werk van Jonathan Harris fascinerend. Interessant kunstenaar. Maar geen schrijver.
Parallel distributed processing. Bestaat die term nog? Het was de titel van een boek dat ik ooit tijdens mijn studie las. McClelland & Rummelhart, de Vroom & Dreesman van de cognitive science destijds, waren de schrijvers. Mijn droom is nog steeds een boek dat op die wijze is gestructureerd. Verhalen die zich alleen springend van hyperlink naar hyperlink laten lezen. Die zich evenwijdig en tegelijkertijd voltrekken. Verspreid over een groot aantal knooppunten. En die alleen vorm krijgen in het proces van het lezen. En daarbuiten niet. Het web zou een mooi medium zijn om het te realiseren. Ik kom er binnenkort nog wel op terug.

Werk van Jonathan Harris:
Universe (2007) universe.daylife.com
Yahoo Time Capsule (2006) timecapsule.yahoo.com/yahootime/overview.php
Ten by Ten (2005) tenbyten.org
We Feel Fine (2005) wefeelfine.org

Wetenschap

René Snoek — Sun, 09 Sep 2007 19:36:52 +0000

Ach, wat kun je soms toch blij zijn met de nieuwste bevindingen uit de wereld van de wetenschap: ‘Vertraagde hersenactiviteit bij mobiele bellers.’ En vlak daaronder: ‘Vroeg opstaan niet gezond.’
Ik weet niet welke mij tevredener stemt. Daar moet ik nog eens een lang nachtje over slapen.